CHÓNG MẶT

Làm mất cảm giác thăng bằng và khiến bạn có nguy cơ bị ngã. Phổ biến hơn ở tam cá nguyệt 2 và 3.

Làm gì để ngăn ngừa chóng mặt?

• Đứng dậy từ từ, đổi tư thế chậm.
• Di chuyển thường xuyên khi bạn đứng.
• Nằm nghiêng trước khi ngồi dậy.

ỐM NGHÉN

• Là tình trạng buồn nôn/nôn trong thời kỳ mang thai, thường xảy ra vào buổi sáng.
• Xuất hiện vào tuần thứ 6 và hết vào tuần thứ 13 hoặc có thể kéo dài đến cuối thai kỳ.
• Triệu chứng: ợ nóng, trào ngược, cơn đói cồn cào, say sóng hoặc say tàu xe,…
• Nguyên nhân: sự gia tăng hormone thai kỳ, đường huyết thấp, biến động huyết áp, thay đổi trong quá trình trao đổi chất,…
• Giảm nghén bằng: thay đổi chế độ ăn uống, lối sống, dùng thuốc giảm nghén.
• Gặp BS nếu: nôn > 3 lần/ngày, nôn ra máu, sụt cân, chóng mặt, tiểu ít hoặc không đi tiểu, nhịp tim nhanh, đau hoặc sốt.

ĐAU ĐẦU

Nguyên nhân:

Do hormone thai kỳ, thiếu ngủ, tiền sản giật, bệnh lý mạch máu, bệnh lý: mắt, răng, viêm xoang,…

Điều trị:

Thư giãn, nghỉ ngơi đủ, uống đủ nước, chườm nóng/ lạnh,…

• Gặp BS nếu: đau đầu dữ dội, nhìn mờ, nôn mửa, phù nhiều, đau dưới xương sườn.

MỆT MỎI

Nguyên nhân:

Thay đổi hormone, ngủ không ngon, thiếu máu,..

Cách khắc phục:

Nằm nghiêng trái từ tuần 28, thư giãn trước khi ngủ, không nên uống nhiều nước trước khi ngủ, kê gối sau lưng, giữa 2 đầu gối và dưới bụng để hỗ trợ,…..

ĐAU LƯNG – ĐAU BỤNG

Nguyên nhân:

Tăng cân và thai nhi phát triển, dây chằng mềm, thai phụ điều chỉnh tư thế để thích nghi tạo ra các áp lực lên các khớp và lưng dưới.

Điều trị:

• Tập sàn chậu, tập Pilates, yoga, bơi lội
• Các bài tập tăng cường sức mạnh cho cơ lưng và cơ trung tâm
• Tư vấn BS sản khoa/nội khoa.

CHUỘT RÚT

Là tình trạng co thắt đột ngột và đau đớn do tích tụ acid trong cơ. Hay gặp ở đùi hoặc bàn chân và thường xảy ra vào ban đêm.

Nguyên nhân:

Tâng cân nhiều, tuần hoàn kém, thiếu vitamin.

Phòng ngừa và điều trị:

• Tắm nước ấm.
• Xoa bóp, đi lại nhẹ nhàng.
• Kéo dãn cơ bắp chân trước khi đi ngủ.
• Ăn uống đủ chất, bổ sung Calci, Magie.

PHÙ – GIÃN TĨNH MẠCH

Nguyên nhân:

Do tăng lưu lượng máu, tăng áp lực trong tĩnh mạch, tử cung to ra và chèn ép vào các tĩnh mạch,…

Phòng ngừa:

• Thay đổi tư thế thường xuyên.
• Kê cao chân, nằm nghiêng trái.
• Chườm lạnh vào các tĩnh mạch bị đau.
• Không mặc quần áo chật, nên mang vớ nén.

CHẢY MÁU NƯỚU RĂNG – MŨI

Nguyên nhân:

Áp lực mạch máu tăng do lưu lượng máu tăng có thể khiến nướu sưng, viêm hoặc chảy máu. Lưu lượng máu tăng cũng có thể gây chảy máu mũi.

Phòng ngừa:

• Súc miệng, nhỏ mũi nước muối.
• Uống đủ nước, vệ sinh răng miệng.
• Dùng máy tạo ẩm không khí (nếu cần).

CÁC CƠN CO TỬ CUNG

Nguyên nhân:

Cơn gò Braxton Hicks: là các cơn co thắt tử cung không đều và không thường xuyên, xuất hiện từ tháng thứ 4 thai kỳ.

Phòng ngừa:

Làm gì để giảm bớt khó chịu khi có cơn co thắt Braxton Hicks?

• Thư giãn: Giảm căng thẳng, tắm, đọc sách.
• Thay đổi tư thế, đi lại nhẹ nhàng.
• Làm rỗng bàng quang.

THAY ĐỔI Ở NGỰC

• Ngực to hơn và có thể đau để chuẩn bị cho sự tiết sữa.
• Các tĩnh mạch màu xanh xuất hiện.
• Núm vú sẫm màu hơn, có thể rỉ sữa non.

TIÊU TIỂU KHÔNG TỰ CHỦ

• Tình trạng rò rỉ nước tiểu/ phân khi ho, cười, hắt hơi,vận động.
• Do cơ sàn chậu bị yếu, táo bón, béo phì, uống nhiều cà phê, rượu, bia,..
• Điều trị: chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục, tập sàn chậu.

TÁO BÓN – TRĨ

Là tình trạng viêm các mạch máu xung quanh hậu môn do áp lực bên trong khung chậu, táo bón kéo dài. Trĩ gây ngứa, đau, khó chịu, chảy máu.

• Điều trị: tập thể dục, uống nhiều nước, chế độ ăn nhiều chất xơ và đi vệ sinh đúng tư thế.

THAY ĐỔI Ở DA

Rạn da –    Nám da – Mụn  – Linea nigra

Phòng ngừa:

• Làm sạch, dưỡng ẩm da.
• Dinh dưỡng đầy đủ.
• Tăng cân hợp lý.
• Tham khảo ý kiến BS về thuốc trị mụn.

*Lưu ý:

– Không có sản phẩm ngăn ngừa rạn da nào hiệu quả tuyệt đối.

– Không dùng kem retinoid khi mang thai.

Ợ NÓNG HOẶC KHÓ TIÊU

• Do Acid dạ dày trào ngược, thường gặp 3 tháng cuối thai kỳ.
• Phòng ngừa: Chia nhỏ bữa ăn, tránh thực phẩm cay/nóng, có tính acid. Tránh nằm ngay sau khi ăn. Kê gối nâng đầu – ngực cao hơn bụng khi nằm.

KHÓ NGỦ

Thường gặp trong tam cá nguyệt thứ 3

• Làm gì để giảm mất ngủ?
• Giữ phòng ngủ yên tĩnh.
• Uống sữa ấm trước khi ngủ.
• Thiền nhẹ – Tắm nước ấm.
• Không dùng thuốc ngủ khi mang thai.

KHÍ HƯ ÂM ĐẠO

• Lượng máu và hormone tăng lên khiến âm đạo tiết nhiều dịch tiết hơn khi mang thai.
• Khám ngay nếu khí hư có mùi, có máu, đặc, có bọt, màu vàng hoặc xanh lá cây
• Phòng ngừa:
• Giữ vệ sinh.
• Mặc đồ lót thoáng khí, không bó sát.
• Tránh thụt rửa âm đạo.

Tài liệu tham khảo:

1.World Health Organization recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience, 2016.

2. Cẩm nang hộ sinh Oxford năm 2017, nhà xuất bản phụ nữ, trang 135-142.